احمد پارسا پدر گیاه‌شناسی نوین ایران

احمد پارسا (۲۰ تیر ۱۲۸۶ – ۲ خرداد ۱۳۷۶) یکی از برجسته‌ترین گیاه‌شناسان ایرانی و بنیان‌گذار موزه علوم طبیعی ایران بود. او به‌عنوان اولین استاد رسمی گیاه‌شناسی در دانشگاه تهران نقش مهمی در پژوهش و معرفی فلور (گیاهان) ایران ایفا کرد.

زندگی‌نامه

احمد پارسا در روستای تراران، تفرش متولد شد و تحصیلات ابتدایی و متوسطه را در تهران گذراند. پس از آن برای ادامهٔ تحصیل به فرانسه رفت و در دانشگاه‌های رن و پوآتیه به تحصیل علوم طبیعی و گیاه‌شناسی پرداخت. پس از دریافت دکترای گیاه‌شناسی، به ایران بازگشت و فعالیت حرفه‌ای خود را آغاز کرد.

فعالیت‌های علمی و حرفه‌ای

استاد دانشگاه و پژوهشگر

پارسا در سال ۱۳۱۴ خورشیدی (۱۹۳۵ میلادی) به‌عنوان دانشیار و سپس استاد گیاه‌شناسی در دانشسرای عالی تهران مشغول به کار شد. او نمونه‌های گیاهی سراسر ایران را گردآوری و بررسی کرد، که این کار بعدها منجر به تدوین دانش علمی جدید دربارهٔ گیاهان ایران شد.

تأسیس موزه علوم طبیعی ایران

او در سال ۱۳۲۴ خورشیدی با حمایت وزارت فرهنگ، موزه علوم طبیعی ایران را در تهران تأسیس کرد و اولین هرباریوم ملی ایران را پایه‌گذاری نمود. این موزه و مجموعه‌های گیاهی آن بعدها به دانشکده علوم دانشگاه تهران منتقل شد.

آثار علمی و پژوهشی

احمد پارسا یکی از مهم‌ترین آثار خود را در قالب کتاب‌ها و فلورهای علمی گیاهان ایران منتشر کرد. مهم‌ترین آثار او عبارتند از:

• فلور مستقل ایران («Flore de l’Iran») – مجموعه‌ای چندجلدی دربارهٔ گیاهان ایران به زبان فرانسه.

• Flora of Iran – مجموعه علمی منتشرشده به زبان انگلیسی.

• تألیفات مختلف دربارهٔ گیاهان مناطق شمال ایران، تاریخچه‌های گیاه‌شناسی و تیره‌شناسی گیاهان.

او همچنین مقالات بسیاری را در مجلات علمی بین‌المللی از جمله نشریهٔ «گیاه‌شناسی کیو» در لندن منتشر کرد.

میراث و تأثیر

احمد پارسا را به‌عنوان پدر گیاه‌شناسی نوین ایران می‌شناسند. فعالیت‌های علمی او باعث شد تا بررسی فلور ایران به‌صورت مستقل و علمی انجام شود و نمونه‌های گیاهی ایران برای نخستین بار به‌طور سیستماتیک گردآوری و نام‌گذاری شوند.

خلاصه